Hành trình cùng con — khi "chuyên gia" chính là ba mẹ

Và một cái Tết vừa qua, con tôi tám tuổi, vẫn chưa hoàn toàn ok, vẫn nói linh tinh, vẫn tăng động và nham nhở. Con đã biết nói ngược, đã nghịch ngợm như các bé lên bốn, đã biết “điếc có chọn lọc”. Thích thì con làm, không thích thì con nói linh tinh, nói những thứ chẳng liên quan gì đến câu chuyện đang diễn ra. Có lúc cả nhà bối rối, có lúc cả nhà mệt mỏi vì những bài hát lúc 2h sáng. Nhưng rồi tôi nhận ra một điều: con không phải đang chống đối, con chỉ chưa tìm được cách nói cho vợ chồng tôi hiểu.

Con thích đi du lịch

Con rất thích đi du lịch. Lúc nào cũng Saphia Nha Trang chào mừng quý khách. Nhưng điều đặc biệt là con không hào hứng vì điểm đến. Con thích cả chặng đường. Con ngồi trên xe, mắt dán vào cửa kính, ngắm từng hàng cây lùi lại phía sau, từng cánh đồng mở ra rồi khép lại, từng dãy núi xa xa chạy song song với con suốt quãng dài. Con không hỏi "bao giờ tới nơi" — con đang sống trọn vẹn ở giữa hành trình, một ánh nhìn ngơ ngác, rồi chỉ cười và hát vu vơ.

Và tôi chợt nghĩ, có lẽ việc nuôi dạy con cũng giống hệt chuyến đi đó. Chúng ta thường đặt ra một điểm đích: con phải nói được câu hoàn chỉnh, con phải tập trung bao nhiêu phút, con phải giao tiếp "bình thường". Rồi chúng ta vội vã, lo lắng, đếm từng cột mốc con chưa đạt được. Nhưng con thì đang ở đây, ngay lúc này, đang ngắm cảnh trên chặng đường của riêng con. Và chặng đường ấy cũng đẹp, nếu mình chịu nhìn.

"Chuyên gia" không ở đâu xa

Tôi từng nghĩ con luôn phải cần chuyên gia, cần phương pháp đặc biệt, cần ai đó giỏi hơn tôi để giúp con. Và đúng, sự hỗ trợ chuyên môn rất quan trọng. Nhưng qua thời gian, tôi hiểu rằng người hiểu con nhất, người ở bên con nhiều nhất, người mà con tin tưởng nhất — chính là ba mẹ.

Không ai biết con thích gì bằng ba mẹ. Không ai nhận ra con đang vui hay đang sắp quá tải bằng ba mẹ. Không phương pháp nào thay thế được việc ba mẹ ngồi xuống, chơi cùng con, nói chuyện với con — dù con chưa nói lại.

Khi tôi ngừng sửa con và bắt đầu chơi cùng con, mọi thứ thay đổi. Tôi không hỏi "cái này là gì" nữa, tôi nói "ồ con đang xếp tháp cao quá" — và con nhìn tôi, mắt sáng lên. Khi chơi lật bài tìm hai lá bài khác nhau, tôi tranh cùng con như bạn bè đồng lứa, và con cười, cười rất tươi với anh mắt tỏa sáng. Tôi không yêu cầu "nói lại cho đúng" nữa, tôi đưa ra hai lựa chọn "con muốn cái này hay cái kia" — và con chỉ tay, rồi dần dần, con nói. Những khoảnh khắc nhỏ xíu đó, chính là can thiệp. Chính là trị liệu. Chính là tình yêu thương đang làm việc của nó.

Con cảm nhận được hết

Có một điều tôi tin chắc: con cảm nhận được tình yêu thương của ba mẹ, dù con không nói ra. Khi con làm sai, con đã biết nói “thương thương” con sợ ba mẹ giận, sợ ba mẹ không chơi với con nữa. Những đứa trẻ như con, thế giới nội tâm phong phú hơn những gì chúng ta tưởng. Con biết ai đang kiên nhẫn với con. Con biết ai đang bực bội. Con biết ai yêu con mà không kèm theo điều kiện. Và con đáp lại — theo cách của con, trong thời gian của con.

Khi ba mẹ chơi cùng con mỗi ngày, dù chỉ mười lăm phút, con sẽ dần mở ra. Không phải vì phương pháp gì cao siêu, mà vì con cảm thấy an toàn. An toàn để thử nói. An toàn để sai. An toàn để là chính mình. Khi con thể hiện tình yêu thương, đó cũng là lúc con hiểu yêu thương được nuôi dưỡng từ hai phía, con sẽ tập dần để được yêu thương như trẻ bình thường. Bạn thử nghiệm với việc lắp ghép xem con có chịu ngồi yên không? Với tôi, con ngồi hơn cả tiếng để lắp ghép từ cấp độ này tới cấp độ khác, chăm chú, cần mẫn và vui sướng nhất là khi có ba mẹ ngồi kế bên chơi cùng.

Nếu chưa tốt hơn thì sao?

Sẽ có những ngày con vẫn nói linh tinh. Sẽ có những tuần / tháng bạn không thấy tiến bộ nào. Sẽ có những lúc bạn tự hỏi mình đang làm đúng hay sai. Hoặc có khi các cô từ chối nhận dạy con tiếp hoặc cũng có thể con tiến bộ lùi…

Nhưng tôi muốn nói điều này: ngay cả khi mọi thứ chưa tốt hơn, thì khoảng thời gian bạn ngồi bên con, chơi với con, kiên nhẫn với con — đó không phải là thời gian lãng phí. Đó là khoảng thời gian quý báu nhất trong cuộc đời con. Con sẽ lớn lên và mang theo những ký ức ấy, dù con có nói ra hay không. Ký ức về một người lớn đã không bỏ cuộc, đã ở đó, đã yêu con đúng như con là.

Giống như chuyến du lịch mà con yêu thích — đích đến quan trọng, nhưng cảnh vật trên đường mới là thứ làm nên hành trình. Và hành trình cùng con, dù dài bao lâu, dù đôi khi mệt mỏi, vẫn luôn là hành trình đáng đi nhất.

Với tất cả ba mẹ đang đồng hành cùng những đứa trẻ đặc biệt — bạn đang làm tốt hơn bạn nghĩ rất nhiều.